وێژە

جارێکی دیکەش گەڕانەوە بۆ نالی و ھەڵگەڕانەوە لە گۆران

سەدیق سەعید ڕواندزی مێژووی سەرھەڵدان و دروستبوونی زمان، دەکەوێتە دوای دروستبوونی مرۆڤ وەک بوونەوەرێکی کۆمەڵایەتی. مرۆڤ سەرەتا بە ئاماژە و لە ڕێگەی وێنە و ھەڵکۆڵینەوە، گوزارشتی لە بیر و داخوازییەکانی کردووە. دواتر زمان، وەک پێداویستییەکی ژیان و ئەڵقەی پەیوەندی لە یەکتر گەیشتن، دێتە ئاراوە. بۆیە زمان بە گشتی، ئامرازێکە بۆ …

زیاتر بخوێنەوە

نالی دەگەڕێتەوە بۆ “خاک و خۆڵ”

(شارۆیەک بە نێو ڕۆمانی “میرنشینی خاک و خۆڵ”دا) هۆمەر نۆریاوی سەردەمانێک لە هەر هەموو پارەکانی کوردستاندا دەکارهێنانی زمانی کوردی بۆ نووسین، یاساخ و قەدەغە بوو بەڵام مرۆ پەرۆش و خەمخۆرەکانی زمان و کولتووری کوردی هەرگیز لە تاریک و نووتەکترین ڕۆژگاردا لە هەمبەر ئەو مافە ڕەوا مرۆییەدا بێدەنگ نەبوونە و سەرەڕای …

زیاتر بخوێنەوە

فەرھاد شاکر: پەروەردەکارێکی بە ئەزموون و شاعیرێکی کوردپەروەر

یاسین برایم فەرھاد کێیە؟ فەرھاد شاکر عەبدولعەزیز مجروم لە ساڵی ١٩٣٦ لە چەمچەماڵ لە دایکبووە، چونکە باوکی ئەوکات کاتبی دادگای بەرایی چەمچەماڵ بووە. لە شاری ڕواندز خوێندنی بنەڕەتی و ناوەندی خوێندووە. لە ساڵی ١٩٥٧ خانەی مامۆستایانی بەعقوبە تەواو دەکات. لە ساڵی ١٩٥٨ لە گوندی دەرگەڵە دەبێتە مامۆستا. لە ساڵی ١٩٥٣ …

زیاتر بخوێنەوە

تێزە ئەکادیمییەکان و چەند سەرنجێک

سەدیق سەعید ڕواندزی گەلێک جار، لە نێوەندی ئەدەبی و ڕۆشنبیری کوردیدا، ڕٍووبەرووی دەستەواژەی نووسینی ئەکادیمی و نائەکادیمی دەبینەوە و بە بڕوای بەشێکی زۆر لە ئەکادیمییەکانی ئێمە، ھەر نووسینێک لە دەرەوەی ئەو بازنە و نێوەندەکانی زانکۆ بنووسرێت، ناشێ وەک نووسینێکی بابەتی و گرنگ، تەماشای بکەین و پشتی پێ ببەستین. ئەم جۆرە …

زیاتر بخوێنەوە

ئالینگاری مەرگ لە شیعری (من دەزانم دەکوژرێم) ی دڵشاد مەریوانیدا

سەدیق سەعید ڕواندزی مەرگ یەکێکە لەو بابەتانەی بە شێوەیەکی ھەمیشەیی ڕەنگدانەوەی لە دنیابینی شاعیرانی ئێمە و گوتاری شیعرەکانیاندا ھەیە. یەکێکە لەو تیمە شیعرییانەی، لە ھەموو قۆناغەکانی شیعری کوردی و لای زۆربەی شاعیران دەبینرێت و گوزارشتی لێکراوە. ئەو ئامادەیی و نزیکییەی شاعیرانی ئێمە لە مردن، پەیوەندی بەوەوە ھەیە کە ئێمە وەک …

زیاتر بخوێنەوە

نووسینی ئۆتۆماتیکی یان شیعری ئۆتۆماتیکی؟

سەرنجێک لە بارەی کتێبی_ نووسینی ئۆتۆماتیکی لە شیعری نوێی کوردیدا سەدیق سەعید ڕواندزی _١_ بە درێژایی مێژووی شیعر وەک ژانڕێک لە ئەدەبی کوردیدا، ھەمیشە ھەڵگری ناوەڕۆک ء گوتارێک بووە، کە لە شێوەی پەیامێکی سیاسی یاخود کۆمەڵایەتی، گوزارشتی لێکراوە. ئەزمووی شیعری ئێمە لە قۆناغی کلاسیکەوە تاکو شیعری ئازاد کە لە (گۆران) …

زیاتر بخوێنەوە

شیعر و واتا یان شیعر و قسە؟

سەدیق سەعید ڕواندزی گرفتی بەشێکی زۆری ئەوانەی لە شیعر دەدوێن، بە تایبەتیش نەوەی نوێی دوای ڕاپەڕین لەوەدایە، کە ئاگایەکی قووڵ و وردیان لە بارەی قۆناغەکان و ڕەوتی شیعری کوردی، لە ڕابردوودا و بە تایبەتیش زەمەنی پێش ڕاپەڕین نییە. بۆیەشە کاتێ لە بارەی ئەزموونی شاعیرێکەوە دەدوێن، دەکەونە ھەڵەوە و پارادۆکسی گەورە، …

زیاتر بخوێنەوە

ڕۆمانی ڕوحە سەر وەشەکان و چەند سەرنجێکی ڕەخنەیی

سەدیق سەعید ڕواندزی ڕۆمانی ڕوحە سەروەشەکان، گوزارشت لەو ڕووداوە سیاسی و تراژیدیایانە دەکات، کە لە سەردەمی بەعس و دەسەڵاتە شۆفێنییەکەی، لە ئەنفال و کیمیا باران و زیندە بەچاڵکردن، بە سەر گەلی کورد داھاتن. پاڵەوانی ڕۆمانەکە، ناوی توانایە. توانا دوای ئەوەی لە سۆنگەی پەیوەندی سیاسی و نھێنییەوە دەگیرێت، ئیدی لە زیندان …

زیاتر بخوێنەوە

تراژۆکۆمید لە ڕۆمانی کش وڵات دا

سەدیق سەعید ڕواندزی بێگومان دەسپێک لە ھەموو دەقێکدا، یەکەم ئەڵقەی گرێدانی دەقە بە خوێنەر و یەکەم دەروازەی چوونە نێو دەقیشە لە دوای ناونیشان وەک ئاماژەیەکی گشتی دەق. زۆرجار سیحری گێڕانەوەی ڕووداوێک لە سەرەتاوە، ئەو ھەستە لای خوێنەر دروست دەکات کە بە دوای ڕووداوەکان دابچێت وکەمەندکێشی بکات. واتە لە سەرەتای دەقەوە، …

زیاتر بخوێنەوە

ڕۆمانی کەشتییەکان ناگەڕێنەوە و چەند سەرنجێک

سەدیق سەعید ڕواندزی کەشتییەکان ناگەڕێنەوە، ناوی دوا ڕۆمانی (ئەحمەدی مەلا) یە و ماوەیەک لەمەو بەر، چاپ و بڵاوکرایەوە. ئەم ڕۆمانە، باسی کارەکتەرێک بە ناوی فقێ گڵناس دەکات. فقێ کوڕی مەلا کۆترە، مەلاکۆتر دوای ئەوەی بەدریەی قەیرە کچ، بە سەر غوربەتی دایکی فقێ گلناس دێنێت، ئیدی ئەویش گوندەکە جێدێڵێت و لە …

زیاتر بخوێنەوە

کام داستانی سەفەر؟!

سەدیق سەعید ڕواندزی بێگومان مافی ھەموو کەسێکە چۆن و لە کوێدا ئارەزوو دەکات بژیت. ئەمە بەشێکە لە ئازادییەکانی تاک و لە جارنامەی گەردوونی مافەکانی مرۆڤیشدا چەسپێنراوە. چونکە مرۆڤ بوونەوەرێکی کۆمەڵایەتییە و عەوداڵی بەختەوەرییە، بۆیە لە پێناو بەختەوەری خۆی و گەیشتن بە ژیانێکی بەختەوەرانە، ئامادەیە ھەموو قوربانییەک بدات و ئەوسەری گەردوون، …

زیاتر بخوێنەوە

سەرنجێک لە سەر سەرنجەکانی یاسین برایم لە بارەی کتێبی ئیدیۆم لە ڕواندزێ

سەدیق سەعید ڕواندزی پەند و گێڕانەوە و داستانە میللی و فۆلکلۆرییەکان، کە بە ئەدەبی سەر زارەکی دەناسرێن، گەنجینەیەکی میللی و نەتەوەیی گرنگی ھەر نەتەوەیەکن، وەک بەشێک لە فەرھەنگ و کولتوور. مێژووی سەرھەڵدانی ئەو ڕەگەزە ئەدەبییانە، مێژووێکی کۆنە و لە ڕووی دەرکەوتنیانەوە، دەکەونە پێش ژانرەکانی دیکەی ئەدەب، وەک تێکستی نووسراو. ئەو …

زیاتر بخوێنەوە

شیعر لە پەراوێزی کتێبی ڕاوە مەحاڵدا

سەدیق سەعید ڕواندزی شیعر چییە؟ یەکێک لەو پرسیارانەی بە درێژایی مێژوو، وەڵامێکی لۆژیکی و بابەتی و ماناداری نییە. بەو پێیەی ھەمیشە شیعر وەک ژانرێک لە دەرەوەی پێناسەکردن دەبینرێت. تەنانەت خودی شاعیرانیش لە ئەزموونی شیعرییانەی خۆیاندا، ھەمیشە خۆیان لەو پرسیارە دەبوێرن. ژان کۆکتۆی شاعیر و ھونەرمەندی ئینگلیز، دوای ساڵانێک لە نووسینی …

زیاتر بخوێنەوە

فڕینی پیدرۆ لەبێکۆتادا

نووسینی: ئەنریک ئەندرسن ئەمبێرت ئەنەلەیز و وەرگێڕانی: یوسف عزەدین   کورتە ئەنەلەیزێکی تێکستی فڕینی پیدرۆ لەبێکۆتادا   {نووسەر ئەوە دەنووسێت کەدەتوانێت و خوێنەریش ئەوە دەخوێنێتەوە کەدەیەوێت} بۆرخیس   ئەم تێکستە گێڕانەوەیەی نووسەری ئەرژەنتینی ئەنریک ئەندرسن ئەمبێرت، بەسەرهاتی ئەو پیاوەیە کەبا لەگەڵ خۆی بردی، تێکستێکە دەیەوێت قەناعەتت پێبکات کەهەر بەڕاستی کەسێک …

زیاتر بخوێنەوە

لە نێوان ستایلی شیعریی وئەزموونی شیعرییدا، لە بارەی ئەزموونی سەباح ڕەنجدەرەوە

سەدیق سەعید ڕواندزی ھەموو شوناسێک و ھەموو نەوەیەکی شیعری، بەرمەبنای قۆناغێکی دیاریکراوی ژیاری و ئەدەبی و کۆمەڵایەتی و شیعرییە، نەک مێژوو بیۆگرافیای کەسی نەوەکە. بەو مانایەی ئەو شوناسە ئەدەبییە لە پەراوێزی ئەزموونە شیعرییەکەوە دەناسرێتەوە و مانایەکی شیعری دەگەیەنێت. بێگومان ھیچ ئەزموونێکی شیعریش نییە، بەرمەبنای چرکەساتێکی دیاریکراو بێت. ئەزموون لە ھەر …

زیاتر بخوێنەوە