CHRA.TV

Voorbeeld-HTML-pagina

ئامادەبووانى ئێستا 29 میوان

شەوێك لە گەڵ سدیق حوسێن لە دۆزەخدا

حەیدەر عەبدولڕەحمان
بەر لە دەست پێكردنی نمایش لە هۆڵی شانۆدا، گوێ بیستی چەند پارچە شیعرێك دەبیت دەربارەی مەرگەساتەكانی كۆچ،هیچ دیكۆرو ئیكسسوارێك لە سەر شانۆدا نابینی جگە لە قوماشێكی سپی راخراو و پارچە چوپێك نەبێت كە لەلای راستی شانۆدا داندراوە، هەموو رەنگەكان سپی هەڵدەچن وەك هیمایەك بۆ رەنگی دەریاو رەنگی كفن و رەنگی بەرائەت،دواتر نمایشەكە دەست پێ دەكات،دەچیتە سەر دەریاو گوێت لە هاژە هاژی شەپۆلە ترسناكەكان دەبێت ،ئەو شەپۆلانەی هەزان گەنجو پیرو مناڵی تازە خونچەیان لوش كردوو تینویەتیان هەر نەشكا ، دواتر ئەو پیاوە را كردووە شانۆكارە لە چەنگ غەدرو ئاژاوەو نەهامەتی دەبینی،كە لە كەناری دەریادا بە دەم ئازارەوە كەوتووە ، نەفرەت لە دەریا ،لە قاچاخچیەكان، لەو چووپە فریاد رەسە دەكات كە جیا لە ئەوانی تر لە مردن رزگاری كرد، ئەو بە كوڵ دەگری،بەرگەی ئازارەكانی خۆی ناگرێ و دەست دەكات بە پڕمەی گریان،وەك ئەوەی لە ناو زیندانێكا لە ئەشكەنجەدان دابێت ..لەوێوە لە سەر ئەو كەناری دەریایە، یەكە یەكەی ئەو مەرگەساتانەمان بە وێنە نیشان دەدات كە پاڵیان پێوەنا بۆ راكردن و نیشتیمان بە جێ هێشتن،ڕاكردن لەتاو بێ كاری و برسیەتی،لە گێژەنەو ئاژاوەی خۆ نیشاندان و شەڕە پەڕۆی حزبەكان،لە خوتبەی زلی پیاوە ئاینییەكان،لە تراژیدیای شەنگاڵ وهەڕەشەكانی داعش،ئەو لە رێگەی كاراكتەرێكی سەرهەڵگرتوولە نیشتیمان،لەتاو نەداری و بێكاری و نەهامەتی وڵاتێكی پڕ لە ئاژاوە و بێ ئومێد، بۆ ئەوەی بەو فیردەوسە بگات كە جاران خەونی پیێوە دەبینی،كەچی لەوێ كە روو بە رووی نەهامەتیەكی تاڵترو دوڕیانێكی بێ ئومێدتر دەبێتەوە،پەشیمانی دای دەگرێ وخۆزگە بەو رۆژمێرە تاڵانەی رابووردووی وڵاتەكەی دەخوازێتەوە،بە هەموو مەرگەساتەكانییەوە،یادی دوا ماچی ماڵئاوایی ژنەكەی،ئامۆژگاری پیرە باوكەكەی، ئیدی لە ئامێزی دەریای مەرگدا كە هەزارانی وەك ئەوی لوش كردبوو،لەو چارەنووسە رەشەدا،بوێرانە روو بە رووی مردن دەبێتەوەو و بێ باكانە لە رووی دەوەستێ و پێی دەڵێ كە ئەو ئامادە نیە لە چاوەڕوانی مردن دابێت كەی پەلاماری دەداو كەی لە ناوی دەبات،بۆیە بوێرانە مل كەچی ئەو چارەنووسە رەشە دەبێتەوە كە قەدەر بۆی نووسیبوو،خۆی رادەستی دەریاكە دەكات بۆ ئەوەی بیخنكێنێ و كۆتایی بە چاوەڕوانیە پڕ لە ئازارەكانی بێنێ ...
دەرهێنەر فەلسەفەو مانایێكی جوان لەو دیمەنەی خۆ كوشتن دا بە بینەر دەبەخشێت و كاراكتەرەكەی دەكات بە پاڵەوانێكی چاو نەترس لە مردن ، مردنێك كە بە لای ئەوەوە باشترین بژاردەیە دژی چاوەڕوانیەكی بێ هودە،بەمەش جوانترین چارەسەری بۆ رادەست كردنی كۆتایی نمایشەكەی دادەنێ كە تێیدا بینەر نەتوانێ بە ئاسانی دیمەنی شەپۆلەكان و لوول دانی پاڵەوانەكەی لە ناو ئەو ئەتمۆسفیرو ریتمە پڕ لە ستاتیكە جوانەی شانۆ لە بیردا كاڵ بێتەوە . لوكەیشن و ئەتمۆسفیری روداوەكان
سدیق حوسێنی دەرهێنەرو ئەكتەری شانۆیی دوای شەش ساڵ بێدەنگ بوون بە شانۆیی ( شەوێك لە دۆزەخدا ) گەڕایەوە باوەشی شانۆ،بۆ ئەوەی بە زمانێكی شانۆیی وێنایەك لەو سەردەمە پڕ لە تراژیاو مەرگەساتانەمان نیشان بداتەوە كە لە رۆژمێری پڕ لە ماتەمی ژیانی رۆژانەماندا سەرهەڵدەدەن و بوونەتە سەرچاوەی چارەنووسێكی تەمومژاوی
بۆ هەڵبژاردنی مژاری مۆنۆدراماكەشی هەر تەنها هەستیار نەبووە لە هەڵبژاردنی پرسێك كە بەرجەستە كردنی دەبێتە وەزیفەیەكی شانۆیی بۆ دەربڕینی پارچەیەك لە ئەشكەنجەو ئازارەكانی ژیانی ئینسانی كورد لەو سەردەمەدا، بەڵكو كەشو هەوای رووداوەكان لە نێو شەپۆلی دەریاكان وكەنارەكانی،دەبنە سێكتەرێكی یاریدەدەر بۆ وێنا كردنی رووداوە تراژیدی و دراماتیكییەكانی،بەكەرەستەو ئامرازێكی زۆر سادەی وەك قوماشی سپی و بووكەڵەو پەردەی شانۆو چرایەكی بچووك ،ئەم سادەییەی شانۆو خۆ دوور خستنەوە لە بەكارهێنانی ئیكسسوارات و دیكۆری زۆر جگە لەوەی سیمای شانۆو فەزای شانۆیی لە شێواندنی فەزای شانۆیی كەم دەكاتەوە،لە هەمان كاتیشدا دەسەڵاتی دەرهێنەر نیشان دەدا بۆ تەوزیف كردنی ئەو كەرەستە سادانە بۆ چەندین مەرام و ئامانج و دروست كردنی چەندین دیمەنی جیا جیا،وەك بەكارهێنانی پەردە بۆ شەپۆل و عەبای پیاوێكی ئایینی و پەردەی تەختەی شانۆ بۆ دەریا و كفنی سپی مردووەكان و بوكەڵە بۆ ژنێكی بە جێ ماو پارچە ئیسفەنج بۆ چووپی رزگار بوون و چەند ئامانجێكی تر ..ئەم ساكارییەی دەرهێنەر لە ئیكسسوارات وای كردووە هەر یەكێك لەو كەرەستانە بەهای گەورەیان هەبێت لە ستاتیكای فەزای شانۆگەریەكە دا . تەكنیك و رووناكی
بۆ ئەكتیف كردن و بە زیندوو راگرتنی ئەو ئامرازە شانۆییانە دەرهێنەر كاری بۆ ئەوە كردووە كە بە رەنگ و تەكنیك و سینۆگرافیایێكی هاوسەنگ، رۆح بخاتە بەر دیمەنەكان و بینەر بخزێنتە نێو جەرگەی رووداوەكان و وای لێبكات بە هەست و بە چاوو بە گوێ ، ببێتە وەرگرێكی هەستیار ، بە شێوەیەك لە ناو هۆڵەكەدا وا هەست بكات بەرامبەر بەو دەریا شوومە وەستاوەو روداوە تراژیدیاكان بە چاوی خۆی دەبینێت،وای لێ بێت دەنگی شەپۆلەكان بیترسێنێ،سام و خرۆشی دەریا بیوروژێنێ ، لە نزیكەوە هەست بە رودانی كارەساتەكە بكات ، چونكە بینەر ئەگەر هەر شەش هەستی نەجولێ بە تەنها دیالۆگ و ئەكشن لە سەر شانۆدا بە هانای نایێ،بەڵكو سەختترین ئەركی دەرهێنەر لەو ساتانەدا دەسەڵات بوونیەتی لە وروژاندنی بینەردا .. دەرهێنەر ئەو كەرەستانەی بە دەستیەوە بوو جگە لە ئەكتەر،موزیك و رووناكی و موئەسیراتی دەنگ بوون كە دەیانتوانی بەرجەستەی جولاندنی قوماشە سپیەكە بكەن بۆ ئەوەی ببێت بە دەریاو ببێت بە شەپۆل،لەمەشدا دەرهێنەر دەسەڵاتێكی سینۆگرافی سەركەوتووی نیشاندا بۆ ئەوەی تۆ وەك بینەر بچیتە نێو ئەتمۆسفیری شانۆگەریەكەو لە ناو ئەو شەپۆلانەدا هەست بە ئازارەكانی كاراكتەر بكەیت ، لە چوارچیوەی سینۆگرافیایێكی سیحراوی بۆ وێنا كردنی دەریایەك
لەسەر تەختەی شانۆدا. هاوسەنگی لە دیمەندا ٍ راستە ئەو دیمەنانە بینەر بەرەو فانتازیایێكی شانۆیی دەبەن،بەڵام هەستیش بەوە دەكات كە دیمەنەكان لە رووی سینۆگرافیاو ستاتیكای شانۆییەوە لە یەك ئاستدا دانین ، هەندێ دیمەن زۆر سادەو هەندێكی تریان زۆر تێرو چڕوپڕن،دیمەنە سادەكانی نمایشەكە لە بەرجەستە كردنی پرۆسە سیاسییەكان و دروشم و شیعاراتی حزبەكان و حاڵەتی تەنگە تاوی برسیەتی كاراكتەرەكە لە پەنا بردن بۆ خواردنی گیاو گۆڵ و خواردنی جلو بەرگی خۆی و گریانی پڕ لە هەڵچوونی سەرەتای شانۆگەریەكەو دیمەنی باوكەكە و هەندێ دیمەنی ترلە ئاستی هەندێ دیمەنی دیكەی وەك دەمامكە دوو رووەكەو دیمەنی هەڵكردنی لافیتەكان و شەڕە پەڕۆ و دیمەنی ماڵئاوایی لە ژنەكەی و دیمەنی پیاوە ئاینیەكەو مردووەكەو دیمەنی كۆتایی خۆ كوشتنەكە نەبوون كە ریتمی شانۆگەریەكەی گەیاندە لوتكە. هەر دیمەنێك لە شانۆدا پارچەیەكی سەربەخۆیە لە پێكهاتەی شانۆداو تایبەتمەندی خۆیانیان هەیە،لە فۆرم و ریتم و سینۆگرافیا، بەڵام ئەگەر دەرهێنەر هەستی بەوە كرد وەك پارچەیەكی سەربەخۆ هەندێ لەو دیمەنانە بۆشایی لە ستاتیكادا دروست دەكەن و لە گەڵ ریتمی شانۆگەریەكە لە رووی ( چێژ) ەوە بینەر تێر ناكەن ، دەبن بە پارچەیەكی ئیفلیج بوو لە جەستەی شانۆدا،پێویستە بە دوای رێگە چارەی گونجاودا بگەڕێت بۆ پڕ كردنەوەی ئەو بۆشاییانە، هەندێ جار دەرهێنەر ئەوە دەزانێ كە ئەو دیمەنانە تێر نەكراون، بەڵام دەسەڵاتی بە هاوسەنگ راگرتنیانی نیە و تەنیا پشت بە چەند دیمەنێك دەبەستێ كە چارەسەری گونجاوی هەیە بۆیان،بەڵام بۆ ئەوانەی چارەسەری گونجاوی نیە بە سەرپێیی تێیان دەپەڕێنێ و بۆشاییەكە لە سەر شانۆدا بەجێ دێڵن ، وەك ئەو دیمەنانەی ئاماژەم پێكردن . ئەكتەر
لە مۆنۆدرامادا ئامرازی هەرە پڕ بایەخی دەرهێنەر ئەكتەرە،كە دەتوانێت گوتاری دەرهێنەر بگەیەنێت،سدیق حوسێن لە مۆنۆدرامادا وەك ئەكتەر لە چەند بەرهەمێكی رابووردووی دا بە تایبەت لە ( فرمێسكی مۆم ) دا ئەزموونێكی دەوڵەمەندی هەیە،بەڵام ئەمجارە وەك دەرهێنەر كار لە مۆنۆدرامادا دەكا، ئەو بۆ هەڵبژاردنی ئەكتەری خۆی لە( شەوێك لە دۆزەخدا ) ئەكتەرێكی وەك محەمەد تاهیری هەڵبژاردووە كە من بۆ یەكەم جارمە لە سەر شانۆدا دەیبینم و پێم وایە لە رابووردوودا ئەزموونێكی ئەوتۆی شانۆیی نیە باسی لێوە بكرێت ، بەڵام كاتێكیش بەو دەسەڵات و توانا لێهاتووەوە دەیبینی وا هەست دەكەیت كە ئەكتەرێكە خاوەن ئەزموونێكی دەوڵەمەندە لە شانۆدا،ئەوە جگە لەوەی لە رووی بەژن و باڵاو توانای فیزیكی جەستییەوە توانستێكی باشی هەیە،هەرواش لە رووی دەنگ و ئیلقاوە تێرەو دەسەڵاتێكی نموونەیی هەیە لە نرخ دان بە دیالۆگ،بەڵام ئایا ئەو خەسڵەتە ئەكتەریانەی لە محەمەد تاهیردا هەبوون توانرا وەك پێویست بۆ بەرجەستە كردنی رۆڵەكەی خۆی لە لایەن دەرهێنەرەوە تەوزیف بكرێت ؟
بینەر لە زۆرینەی دیمەنەكاندا لە گەڵ نواندنی گرژو ریتمی بەرز و نواندن لە سەر یەك وەتەردا هەست بە جۆرێك لە ماندوو بوون دەكا،كەمتر بوار بۆ هەناسەدان و ئارام بوونەوەی بینەرو ئەكتەریش دەرەخسێنێ،ناكرێ وا مەزەندە بكەین كە دەربڕینی ئازاری مرۆڤ بە هاوارو دەنگی بەرزو گریانی بە كوڵ دەبێت،وەك ئەو گریانە پڕ لە هەڵچوونەی لە دەستپێكی شانۆگەریەكەدا بینیمان،چونكە كەس لە تراژیدیاكانی شكسپیردا كە ئازارەكانی مرۆڤ لە تاوانكاری و گوناهكاری دا دەگاتە ترۆپ هەستت بەوە نەكردووە ئەكتەرەكانی شكسپیر لە هەڵچووندا ببینین،بینەر لە ناو ئەو ئازارانەدا ئارەزووی ئەوە دەكات چێژ لە ئەدای ئەكتەر وەرگرێت زێتر لە دەنگ هەڵبِڕین،چونكە بەشێكی زۆر لە ستاتیكای شانۆیی لە ستاتیكای جەستەی ئەكتەرو ئەدای ئەكتەرەوە وەردەگیرێت هەرگیز نواندنی هەڵچوو جێگەی ئەدای هێمنی ئەكتەر ناگرێتەوە ئەگەر مەبەستمان لە وروژاندنی بینەر بێت
شانۆی سات
دەرهێنەر سدیق حوسێن هەمیشە لە ریزی ئەو گەنجە شانۆكارانەیە كە پرۆژە شانۆییەكانیان هاوكوفن لەگەڵ تێپەڕبوونی زەمەن و بەجێ هێشتنی ئەزموونە كۆنەكان، هەر كات زانی ئامادەیی نیە بۆ لە دایك بوونەوەیەكی نوێ،بێدەنگی هەڵدەبژێرێ كە جۆرێكی ترە لە جۆرەكانی پێداچوونەوەو خۆ دروست كردن،ئەو لەو بڕوایە دایە سات شانۆكار بێدەنگ دەكات و ساتیش شانۆكار دەوروژێنێ ، ئەوهەمان هەڵسووكەوت لە گەڵ ساتە نادیارەكاندا دەكات لە شانۆدا ،لەو نمایشەدا سدیق ئاماژە بە شانۆی سات دەكات وەك ئەزموونێكی نوێ لە شانۆی كوردی دا،كە بە مانای هەڵسووكەوت كردنی ساتەو ساتە لە گەڵ تێكست،پرۆڤە،ئەكتەر، بێ ئەوەی هیچ لەوانە بڕیاری لە قالب دانی كۆتاییان بۆ درابێت و رەنگە لە هەر لەحزەیەكدا هەڵبوەشێنەوەو شتی تر بێنە جێگایان كە سات لە ئەكتەر یا دەرهێنەری دەخوازێ،بەڵام ئایا لەو نمایشەدا شتێكمان لە فۆرمی شانۆی ساتدا بینی ؟