بۆ ئەوەی پیشتگیری لە ژنان بكەیت پێویست ناكات ئەنتی پیاو بیت ...نابێت پیاو بیەوێت پیشلەیەكی چڕنوكاوی و نەرمی سێكسیش بێت..گەورەترین تاوان ئەوەیە بەهرەی مرۆڤێك بكوژیت 

گفتوگۆی: ئەرسەڵان مەحمود : كاك ئەرسەلان سڵاو حورمەت، داوای بەخشین ئەكەم كە وەڵامدانەوەی پرسیارەكانت ئەوەندە دواكەوت، لەماوەی ڕابردوودا بە هەندێ كێشەی تایبەتیدا تیپەڕیم كە ئەم بارودۆخە نوێی كەنەدا بۆ هەموانی خولقاندووە، ئەو كاتەی بۆ وەڵامدانەوە تەرخانم كرد ناچار بووم بۆ ئەو دۆخەی تەرخان بكەم و ئەم هەفتەیە بەهۆی ناساغیەوە لەماڵەوە بووم و وا بەر لە هەمووان وەڵامی پرسیارەكانی جەنابتم دایەوە، تكایە پاش بڵاوبوونەوەی ئەو لاپەڕیەم بۆ بنێرە ..

ئاسودە بن.

كازیوە

ئەرسەڵان مەحمود: با لێرەوە دەست پێبكەین، نزیك بەساڵێكە چاوەڕوانی دەرفەتێ بۆ ئەم گفتوگۆیە لەگەڵا ئێوەدا دەكەم، گوتتان بەدرێژایی ئەو ماوەیەش وڵامی ڕۆژنامەنوسانت نەداوەتەوە، كار یا ئەو پڕۆژەو ڕێنامانە كامانەن كازیوەیان ئەوەندە سە رقاڵا كردووە؟..

كازیوە ساڵح: دوو هۆكار وەڵامنەدانەوەم دیاری دەكەن، یەكێكیان سەرقاڵیمە، كە من دەخوێنم، كار دەكەم، وە دوو برای خۆشم پەروەردە كردوەوەو كاتێكی ئێجگار زۆری لێگرتووم. دووەم  دیاری كردنی هێڵی جوڵانەوەی خۆمە لەگەڵ ڕاگەیاندن بەشێوەیك لەگەڵ هەڵویستم زۆر ناجێگیر نەبێت، بۆ نموونە من پێم وایە ئەو ڕۆژنامەنووسەی بە بێ سەرخانیەكی مەعریفی دیداری و قسەكردنی ئەم و ئەوی كردوە بە وەسیلەیەك بۆ نان پەیداكردن، چەند پرسیاریەكی نەریەتی نووسیوە دەینێرێت بۆ دەیان كەس بە بێ ڕەچاوكردنی پرۆفشن سەبارەت بە كارو بوار و نووسینی هەر یەك بەراورد بەو پرسیارانە ، بە بێ خوێندنەوەی نووسەر ،هەروەها بە بێ ڕەچاوكردنی ئاست ، هەڵوێست و مێژووی ئەو كەسانەی پرسیارەكانی بۆ دەنێرێت  سەبارەت بە لێك چوون نزیككردنەوەیان گەر وەكو لایەنی مۆراڵی مەعرفیش نا ، لانی كەم وەكو متمانەی خوێنەر ، ڕۆژنامەنووس ناتوانێت خوێنەر بە لای بابەتەكەدا ڕاكێشێت گەر وەكو چێشتی مجێور لێكرد و هێڵێكی فكری و ئاستی لە نێو كاریەك و كاریەكی تردا نەبوو ، ئەمە بۆ خۆی جۆرێكە لە گەندەڵی و نووسەر دەبێت خۆی بپارێزێت لە تێوەگلانێك ، شەرێك و مێژوویەك ، كە خەون و خولیا و مێژووی ئەو نین ، بەڵام بەداخەوە لەو باخچەی دڕكەدا گوڵە نیانەكانیش دادەپۆشرین و ئێمە ناتوانین لە دوورەوە بە ئاسانی ڕۆژنامەنووسە باشەكان جیا بكەینەوە.

ئەرسەڵان مەحمود: وەك پیشە ژمارەی ئەو نوسەرە ئافرەتە كوردە جدییانەی لەچەند بوارێكدا دەنوسن زۆر كەمن، دەمەوێت لەئەزمون وتێگەیشتنی خۆتانەوە كەمێك سەبارەت بەو باسە بۆمان بدوێت..

كازیوە ساڵح: كاری جدی و فكری ، پەروەردەكردنی بەهرە ، ئیرادە ، متمانە ، هۆشیاری و كاتی دەوێت ، ئایە دۆخی ژنی كورد دۆحێكە ئەم ئامانجەی تێدا بپێكێت؟ ئایە ژینگەی كوردی ژینگەیەكی بە پیتە بۆ بەهرەی ژن ؟ ئێمە هەر لە مناڵیەوە وافێركراوین زەوی تەختە و ئەگەر جورئەتی رۆشتنیشمانكرد لە كەنارەوە دەكەوینە خوارەوە .لە كۆمەڵی ئێمەدا ژن تەنها گروپێكە بۆ هەمیشە كۆنتراكتی  لەگەڵ چەوساندنەوەدا بەستوەوە و شكاندنی ئەو كۆنتراكتەش شەرم بۆ ژن و زرەرمەندی بۆ پیاو دەهێنێت .لێرەوە ئەم ئازارەی بۆ كراوە بە سرۆشتی ژیانی وەكو كولتوریەكی سروشتی وەرئەگرێت . ژنێكی بێ ئیرادە نێو كۆمەڵێكی بێ ئیرادە و نالۆژیكی وەكو ئەوەی خانمە نووسەری ئەمەریكی لویس وەیس وەسفی دەكات "  پیاو داوای لێبوردن لە لاوازیەكانی دەكات ، ژنیش لە بەهێزیەكانی" ئێمە لە كاتێكدا هێز و هزر و ئاوەز ، شەرم و نەنگیە  و لاسەنگی بێت و شەرم و نەفامی و بێ باكیش  ڕەوشت وبەهرەو دانای بێت چاوەڕوانی چی لێ دەكەیت . هەموو مرۆڤێك بەهرەیەكی تێدایە ، هەموو بەهرەیەكیش پێویستی بە پێشەنگێكە بەرەو ئەو شوێنەی بەرێت لێوەی پێ دەگات . ئەم خەسڵەتەی خێزانە كوردەكان هەندێ جار بۆ كوڕەكانیشیان باوەڕیان پێی نیە .پاشان كێ دەزانێت كاری جدی ژنان لە ناو كورددا هەیە یان نا ، كوان ئەوانەی بایەخ و خوێندنەوەی بە كاری ژنان داوە لە كۆمەڵی ئێمەدا بەوەشی خۆی بە پیاوێكی فیمینسیت ئەزانێت ؟ بۆچوون هەبووە لە سەر ئەنفال دوو ساڵ بەر لە پیاویەكی نووسەر گوتوومە و كەس نەیكووتوە وەكو كازیوە ساڵح ئەڵێت ، پیاوە نووسەرەكە هەمان بۆچوونی منی دووبارە كردوەتەوە ، نەك پێی نەگوتراوە بۆچوونی كەسێكی دیت منۆپۆل كردوە ، بەڵكو بە دەیان كاكە ئەڵێن وەكو كاك فڵان كەس ئەڵێت . تۆ دەتەوێت لەم كۆمەڵە ژنی جدی و بەهرەمەند هەبێت ، دەبا سەرەتا لێكۆڵینەوەیەك لە سەر كاری هەندێ لە پیاوە بەرهرەمەند و جدیەكانمان بكرێت بزانین چەندی كاری ژنەكانە براوە ، ئەوجا با باسی داهێنان و جدیەت لە جیهانی كوردیدا بكەین.  

ئەرسەڵان مەحمود: لە ئێستادا 2 ئاڕاستەی جودا لە فێمینیزمدا دەبیندرێن، ئامانجی یەكێكیان پاراستنی یەكێتی ڕەگەزییەو ئەوەی تر جەختكردنەوە لە بەها ئافرەتیەكان، بەمانای خوازیاری كۆمەڵگەیەك كە تەوەرەكەی ئافرەت بێ، دەمەوێ هەڵوێستەو تێگەیشتنی كازیوە سیبارەت بەو بابەتە بزانین؟..ٍ

كازیوە ساڵح: ئاراستەكان هەرچی بن و پیناسی فیمینیست دواجار ئەوەیە كە ژن مرۆڤە و ژیانیەكی مرۆڤانەی بۆ هەمواربكە . كۆمەڵی كەنەدی كۆمەڵێكە تەوەرەكەی ئافرەتە ، یەكەم ماف ، مافی ئافرەتە ، دووەم مناڵە و سیهەم پیاوە ، بەڵام لە ناواخن و ژیانی رۆژانەدا هەوڵ بۆ یەكیەتی ڕەگەزی دەدرێت ، چوون لە گەڵ ئەوەی یەكەم مافی هەیە هێشتا ڕووبەرووی چەوساندنەو كێشەی زۆر دەبێتەوە . كۆمەڵی ڕۆئاوایی تەنانەت كاتێكیش كە بانگەشەی كۆمەڵێكیان كرد تەوەرەكەی ئافرەت بێت چەمكەكان و گەلێ زاراوەی ڕۆژانەی خۆیان كە ناوی پیاوی لە گەڵ دەهات گۆڕیان بۆ زاراوە و چەمكێك بۆ مرۆڤ گونجاوبێت و تۆنی ڕەگەزی تێدا دەرنەكەوێت ، من باوەڕم بەم جۆرە كۆمەڵە هەیە ، كۆمەڵێك بە ئاراستەی یەكیەتی ڕەگەزی ، بەڵام بۆ ئەوەی پیاو واز لە رۆحی توندوتیژی بێنێت ، كە لە ڕووی زانستیەوە دەركەوتوە پیاو ئەم فاكتەرەی زیاتر تێدایە ، وە هەتا ڕادێت لە سەر ئەو دۆخەی چەندین سەدەیە پەسەندی نەكردووە پێویستە ماف و هاوكاری یاسایی زیاتر بۆ ژنان بەرقەرار بكرێت .وە بۆ ئەوەی پیشتگیری لە ژنان بكەیت پێویست ناكات ئەنتی پیاو بیت . بەڵام پێویستە خوێندنەوەت بۆ پیاوی كۆمەڵگاكەی خۆت هەبێت .تەنها پێویستە سەیری كۆمەڵگای خۆت بكەیت ، والێك بدەیتەوە تۆ نەك دوو ڕەگەز بەڵكو دوو عەشیرەتت هەیە ، یەكێكیان باوەڕی بە بە پنتی شارستانیەت و گفتوگۆ هەیە ، لایەكیش بە چەك و زۆرداری ، ئەم دوو جیاوازیەش كۆمەڵێ مەترسی ڕووبەڕووی كۆمەڵەكەت كردوەتەوە . مامەڵەی پێویست بۆ ڕۆژگاری ئەمڕۆ بۆ ئەوەی یەكسان بیت لە گەڵ ڕەوتی جیهان گەر حكومەتێكی عەشیرەتگریش بیت پێویستە لە ڕووی یاساییەوە بەرگری لە چینی یەكەم بكەیت و یاساكانت بە شێوەیەك رێكبخەیت ئەو مەترسیانە لە كۆمەڵەكەت بە دووبگرێت. 

ئەرسەڵان مەحمود: بە لەبەرچاوگرتنی جیاوازییەكان لەشوێن یا وڵاتێك بۆ شوێن و وڵاتێكی دی، چەوساندنەوەی ئافرەتان ڕیشەیەكی قوڵی مێژویی هەیە، ئایا ئەوان بۆ دەچەوسێندرێنەوە؟..

كازیوە ساڵح: گەر لە ئەوان مەبەستت ژنانی رۆژئاوابێت ، ئەوە چەوساندنەوەكانیان تەواو جیاوازە ، من پێشتر گوتومە لە زۆر ڕووی كۆمەڵایەتیەوە وەكو چیاوازی كواڵەتی دوو قەفەزە یەكیكان لە زێڕ دروستكراوە ئەوەكەیان لە ئاسن بەڵام دواجار قەفەزە ، ئەمەش لە ڕاستیدا ئێمەی پەناهەندە دروستمان كردوە ، بە پێ ئەو ئامارانەی لە سەنتەری توندوتیژی دژی ئافرەت لێرە دەست دەكەون و لە سەدا نەوەدی ئەوانەی ڕوویبەڕووی توندوتیژی دەبنەوە ، لە بنەمادا خەڵكی وڵاتەكە نین و پەناهەندەن . ئەوە ئێمەی  رۆژهەڵاتین لە زۆر ڕووەوە كولتوری ئەوانیشمان ناشیرین كردووە ، هەر یەكەمان دەوڵەتێكی خۆمان لە ماڵەكەنماندا دامەزراندووە . ئەو بەشەی دی ژن كە ڕووبەڕووی چەوساندنەوە دەبێتەوە داواكاریەكانی جیاوازن ، ئەو پێی وایە پرۆفیشناڵە كار دەكات ، دایكە و كاری ناوماڵیش بەشی خۆی دەكات ، بۆیە نابێت پیاو بیەوێت پیشلەیەكی چڕنوكاوی و نەرمی سێكسیش بێت و ڕووبەڕووی گلەیی ، یان خیانەتی  بكاتەوە كە توندوتیژی مەعنەویە . هەروەها توندوتیژیەكانی تر گشتین ، ئەو جۆرە توندوتیژیەن كە ئەمڕۆ كە ڕووبەڕووی كۆمەڵ دەبێتەوە بە گشتی ، قوربانیەكانی زیاتر ژن و مناڵن ، وەكو كوشتن و لاقەكردن  ، بەكارهێنانیان وەكو باندی سێكس فرۆشی و مادەی بیهۆش پێ فرۆشتن  ، ئەو جۆرە توندوتیژیانە سیستمی سەرمایەداری بە دووی خۆیدا ئەهێنێت .تا ڕێژەكەی زۆر بەرزبووەتەوە. بەڵام بە جدیش كاری بۆ دەكرێت چ لە ڕووی دەسەڵاتی حكومەت و ئاسایش ، چ دەسەڵاتی ڕاگەیاندن كە بەڕاستی كاری زۆر باش دەكەن لەو بارانەدا ، هەروەها دەسەڵات و خۆ بەخشی خەڵكیش سەبارەت بە لێكۆڵنەوە و بەدواداچوون لەو كەیسانە ، ئەمەش دوو جەمسەری پێچەوانەی هەست بە لێپسراوی كردن دەردەخات لە نێوان ڕۆژئاوا و ڕۆهەڵاتدا ، ڕۆژهەڵات خۆی بە لێپسراو دەزانێت ئاگای لە هەموو كێشە كەسەكانت بێت و دەست بخاتە ژیانی كەسیتەوە بەڵام كە گشەت بە كێشەی گشتی لێپسراویەتی خۆی لە بڵاوكردنەوەی تۆمەت و دەنگ و باسدا دەبینێتەوە و وەكو چارەسەر بۆ كێشەكەت و پشتگیری " سەری نائێشێ بۆچی بیپێچیێ " فەلسەفەیەتی . ڕۆژئاوایش ئەوەی بە كاری خۆی نازانیت ژیانی كەسی تاكە ، بەڵام لە كێشەكاندا خۆی بە هاوبەشی هاوكاری و دۆزینەوەی چارەسەر ئەزانێت و دروستی كۆمەڵگا بە بەشێك لە ئەركی خۆی ئەزانێت ، دیارە ئێمە قسە لە سەر ڕێژە دەكەین نەك ڕەها. لێرەدا دەگەڕێمەوە بۆ خاڵی سەرەتاو ئەڵێم هەموو كێشە جیاوازەكانی كۆمەڵی ئێمە .كێشەی هەست نەكردنە بە لێپسراویەتی و چاوەڕوانكردنی ژیانیەكی تەمەڵانە و بەتاڵ لە كۆشش ، ئەرك ، خود –پێگەیاندن و هەرزانە، هەرزە بە واتای تەمەن ناڵێم  هەرزەی فكر.  

ئەرسەڵان مەحمود: با بڕۆینە سەر باسێكی جودا تر، پێتان وایە ئاریچەی كۆی پەیوەندییە ئینسانیەكان سێكس بێ، ئایا ئەوەی لەنێوان ژن و پیاوێكدا ڕوودەدات، دەشێ وەك ئاوێنەیەك بۆ هەموو پەیوەندییە ئینسانیەكان ئەژمار بكرێ؟..

كازیوە ساڵح: ئەو تاكانەی هاوڕێ نین لە گەڵ خودی خۆیاندا ، هاوڕێ نین لە گەڵ ژیانیشدا ، كە هاوڕێ نەبوو لە گەڵ ژیان دەبێت بە مرۆڤی جەنگەڵی . مرۆڤی جەنگەڵی باوەڕی بە پەیوەندیە مرۆیەكان نیە  و چوارچێوەی بۆ پەیوەندیە جیاوازەكانیش نیە . جەنگڵیەكان هەموو شت لە غەرزەدا دەبیننەوە  و ژنیش تەنها ئامرازی دامركاندنەوەی غەریزە . جگە لە  فلتەرە نامرۆیەكانی  نیچەی َ كە پێی وابوو بوو ژن تەنها ماشینیزمی سێكسیە و چەندین  ڤایرۆسی وەكو " ئەگەر ژن بە دووی خوێندەواریدا گەڕا ئامێری سێكسكردنەكەی شكاوە " یان " كاتێك ژن ڕوو لە زاست دەكات ،كێشەیەك لە چانسی سێكسردنیدا هەیە " و زۆر  وتەی نابەجێی دی سەبارەت بە چینە كۆمەڵایەتیەكان ،كە هیچی لە ناو كرمەڵدا جێگیر نەبوون ، ئەم جۆرە وتانەشی تەنها كاتێك باس لە فاشیەت عەقڵ دەبن بە نموونە نەك وەكو نمونەیكی ئایدیاڵ.هیچ زانا و فەیلەسوف و كۆمەڵناس و دەرووناسێك شك نابەم ئەو پێوەرە نامرۆییەی كردبێت بە فاكتی مانەوە و پێكەوە ژیانی هیچ كۆمەڵگەیەك . لێرەوە ئەگەر بیركردنەوەی نیچە وەكو فەیلەسوفێكی نازی ، سەردەمی نازیەتی ئەڵمانی بەراورد بكەین بە كۆمەڵی كوردی كە لە ڕێژەیەكی ئێجگار بەرزی هەمان باوەڕی هەیە شوناسی كۆمەڵێكی نازی و فاشی بۆ كۆمەڵی خۆمان دەستنیشان ئەكەین ، ئەكرێ بە بیانووی ئەوەی ئێمە كۆمەڵی پاش كۆڵۆنیالیزم و حوكمی فاشین هەمواركردن ئەو شوناسە كۆمەڵێكی دواكەوتوو و ئالودە بە گرێەكانی چەپاندنە . واتە لاویش كە وەكو سەنتەری گۆڕانگاریەكان دێتە هەژماردن ، ئنتمای لاویەتی لە ڕووی فكری و قۆناغە سروشتیەكانی خوستەوە دۆڕاندوە .   

ئەو كاتەی پەیوەندی سێكسی دەكرێ بە پێوەری مرۆڤایەتی ئەو ساتەیە  نە پەیوەندی مرۆڤایەتی بوونی هەیە و نە تێگەشتنیش لە مرۆڤایەتی . هەر پەیوەندیەك لە سەر بنەمای سێكس دارێژرا گارەنتی خەسارەتە ،تەنانەت لە پەیوەندی خۆشەویستیشدا ئەو پەیوەندیەی لە سەر جێگاوە دەست پێ دەكات لە سەر جێگاشەوە بە كورتی ئارەزووكردنی مرۆڤ بۆ مانەوە لە جێگادا كۆتایی دێت ، ئەمە ڕاستیەش  ئەمڕۆ ژمارەیەكی بەرچاوی تاكی ڕۆژئاوای لێی تێگەشتوون و پراكتیكی ئەكەن .

من باوەڕی زۆرم بە هاوڕیەتی هەردوو ڕەگەزە نێو ئەو كۆمەڵانەی وەكو كورد بە بێ بڕینی شارستانیەت بازدەدات قۆناغی سەرمایەداری . هاوڕیەتی ئەو نهێنیەیە كۆدی ڕكە شاراوەكان ئەكاتەوە بۆ تێگەشتن ، بە تایبەت ئێمە كە كێشەی هەڵاواردنی ژنمان هەیە . هەمیشە هاوڕیەتی ناوبڕی ڕێگە دوورەكان ئەكات ، وە هاوڕیەتی لە گەڵ ڕەگەزی جیاوازیشدا سەركەوتووترە ، هەتا یەك ڕەگەزی گەر هاوڕەیەتی بێت لە پێناوی هاوڕیەتیدا .كە ئەم كۆدە كرایەوە ، كۆدی بینینی یەكتر وەكو ئەوەی كە هەن نەك ئەوەی پێشبینی یەك ئەكەن ، كۆدی خود -ناسیش  و لەویوە بەرانبەر ناسیش دەكرێتەوە كە گرنگترین هۆشیاری زاتیە بۆ گۆڕینی جەنگەڵە سەپێنراوەكان.

ئەرسەڵان مەحمود: كازیوە سەبارەت بەپێگەی ئافرەت لەناو ئاینە ئاسمانیەكان چیمان پێدەڵێت؟..

كازیوە ساڵح: ئەنیشتاین وتەیەكی جوانی هەیە ئەڵێ "خودا دۆمینە ناكات " بەڵام ئاین پێچەوانەی خودا دۆمینە و شەترەنجیشی كرد لە گەڵ جیهاندا ، ئاین هەموو بوونەوەرە بەرهەم هێنەرەكانی كوشت ، سەرەتا بە زانست و فەیلەسوفەكان دەستی پێكرد و پاشان بە ئافرەت ، وە دیارە لە تیوری ئایندا هەر دەبێت بچەوسێتەوە چونكە  ئافرەت لە بەرهەم دانابڕێت.

 ئەرسەڵان مەحمود: مرۆڤەكان بۆ ئەوەندە وابەستەی ئاین و ئایدۆلۆژیەتەكان بوون، ئایا ئەوان مرۆڤیان دڵنیاو بەختەوەر ژیاوتر كردووە، یان پێتان وایە دەبێ چ ئاڕاستەیەك وەربگرن؟..

كازیوە ساڵح: وابەستە بوونی مرۆڤ بە ئاین و ئایدۆلۆژیاوە جەدەلی زۆر هەڵدەگرێت كە بەدەرە لە مەودایی دیداریەك . وەكو جەدەلی تایبەت نەبوون و سەنتراڵ بوونی ئاین ، جەدەلی تێكدەر و رێكخەری كۆمەڵایەتی ، جێگۆڕكێ و پەناگەری لەگەڵ سیاسەت ، ئابوری و میكانیزمی ژیانی كۆمەڵە جیاوازەكان ، پەیمانی كۆمەڵایەتی و وابەستە بوونی كولتوری ، سیوسیولۆژی و هۆشیاری كۆمەڵایەتی ،  هێرمۆنیتكا و متمانەی مێژوو و دەیان جەدەلی دی كە هەر یەكەیان هەڵویستە و لە سەر وەستانی زۆری دەوێت ، بەڵام من پێم وایە لە هەموو ئەمانە كاریگەرتر خەیاڵ و كاریگەری فەنتازیایە لای مرۆڤ . مرۆڤ لە بنەمادا بوونەوەریەك ئارەزووی گەڕانی بە دوای نادیارەكاندا لە هەموو مەیلێك باڵاترە ، بیركردنەوەش لە نادیارەكان جوانترین ، ترسناكترین ، بێ وەڵامترین و سەرسامترین خەیاڵی پێ بەخشیوە ، ئەم خەیاڵانە زۆر جار بیانووی جەدەلەكانی دیشی بەخشیوە .چونكە بە هەموویان  متمانە و ئاسایشی دەروونی بۆ ئەوانە گەڕاندوەتەوە كە  هەڵگری هۆشیاری  و بەرخوردانێك نیە پێی بەخشێت. سروشت بۆ خۆی فەنتازیایەكی گەورەی و خەیاڵی نادیار بەخشەبۆ مرۆڤ كە هەمیشە بە لای بیركردنەوە لە خودای دەبات ، خوداش بە لای ئایندا  ،لە كاتێكدا وەكو مەهاتما گاندی ئەڵێت  "خودا ئاینی نیە".

ئەرسەڵان مەحمود: مرۆڤی كورد لەمناڵییەوە تا گەورەیی لێوڕێژ كراوە لەبیروباوەڕو وێناگەلی باو، چون بتوانێت لەدۆزینەوەی خۆی، گێڕانەوەی كەسێتی بێشوناسی خۆیدا سەركەوتوبێ، بە مانایەكی دی چۆن ئەو دۆخە بناسێ و بسازێنێ كە بنەماكانی نا باوگیرژیاوی لەسەر بەندن؟..

كازیوە ساڵح: ئەزانی ئەوە وەكو چیە ؟ ئەو هونەرمەندەی هەموو تەمەنی گۆرانی باو و ترادیشناڵی وتوە، بەڵام  پاش ئەوەی ئەبینێت گوێگر زیاتر ئارەزووی گۆرانی مۆدێرن دەكات توانای خۆی لە گۆرانی مۆدێرندا تاقیكردوەتەوە و چەند گۆرانێكی زۆر باشی وتوە . ئەم توانایە بەر لەوەی تونایەكی دەنگی بێت توانایەكی عەقڵی و ئیدراكی ، ئنتما بۆ بەرژەوەندی هونەری و جەسارەتی بڕیاردانە . ئەم نموونەیە تەنها پێمان ناڵێت مرۆڤ لە توانایەك زیاتری هەیە پێشمان ئەڵێت  مرۆڤ لە گەڵ دیوە تاریكەكاندا دیوی ڕوناكیشی هەیە بەڵام ئەو نایەوێت پیشانی بدات چونكە یەك هێشتا بەر فشاریەكی وانەكەوتوە هۆشیاری ڕاچەنێنێت .دوو لە گەڵ ئەنشتاین ئەڵێم " زۆر كەمن ئەوانەی بە چاوی خۆیان دەبینن و بە دڵی خۆیان هەست ئەكەن " .

مرۆڤی كورد بۆ ئەوەی بە دڵی خۆی هەست بكات و بە چاوی خۆی ببینێت و تەنها ڕووە تاریكەكانمان پیشان نەدات پێویستی بە هەمواركردنی ژینگەیەكی لە بارترە ئەو جورئەتەی تێدا بەرهەم بێت ، ئەویش هەبوونی ئازادی و هۆشیاری دووركەوتنەوەیە لە شتە كەسی و تایبەتیەكانی یەكتری .

ئەرسەڵان مەحمود: ئەو نوسەرانەی جێگەی بایەخی كازیوە بوون، بەتایبەت لەبواری ئەدەبدا كامانەن؟..

كازیوە ساڵح: ژمارەی ئەو نووسەرانەی جێگەی بایەخم بوون  و ڕۆمانەكانیانم خوێندوەتە ، زۆرن  زۆربەشیان گەر نەڵێم هەموویان نووسەرانی سەردەمی شۆڕشی فەرەنسین  و نووسەری ڕۆژئاوایین . دیارە من مەیلی زۆرترم بۆخوێندنەوەی فەلسەفە و زانستی دەروونی و كۆمەڵایەتی هەیە ژمارەیەكی ئێجگار زۆری قوتابخانە جیاوازەكان بەرهەمەكانیان جیگەی بایەخم بووە بۆ خوێندنەوە . كۆمەڵێك نووسەری كوردیش ئەگەر نەشیان خوێنمەوە یان بەرهەمەكەم بەر دەست نەكەوێت بۆ خوێندنەوە هێشتا هەموو بەرهەمێكی نوێیان هەڵكشانێك بۆ بەختەوەری و تەمەنی من ئەگەیەنێت .

بەڵام هەندێ جار ڕوودەدات نووسەریەك ئەوەندە نزیكە لە ڕۆحتەوە یان نەستەوە  هەرچیەكی دەخوێنیتەوە  وا هەست دەكەیت دووەم جارە خوێندوتەوە یان كەسێك ڕۆحی نووسیویتەوە و تۆش دووبارە ئەخوێنیتەوە .چونكە تا ئاستێكی زۆر كۆكە لە گەڵ بیركردنەوەت . ئەو نووسەرانە بۆ من گابریل گارسیا ماركیز ، ئەنشتاین و ئەریك فرۆم.

ئەرسەڵان مەحمود: ئەوكاتانەی كازیوە چاو بەدوێنێی خۆیدا دەخشێنێتەوە چ هەستێكی لا دروست دەبێ، دەشێ پێمانبڵێ ئەوەی دەبوایە بینیبای و بیكردبایە چین؟..

كازیوە ساڵح: دوێنێم لەو چركەیەی پێنووسم گرتە دەست ژیانم بوو بە ئازار ، هەرچی نارەحەتیم و نیگەرانیم هەبووە لە ژیاندا پێنووس بۆی هێناوم . ئەوەی دەبوو بیكەم و كۆمەڵێكی نەهلستی دەیخنكاند ئەوەبوو دەبوو هەموو ئەو بەهرانەی هەمە هەمووی تاقی بكەمەوە لە ژیاندا. گەورەترین تاوان ئەوەیە بەهرەی مرۆڤێك بكوژیت، ئەوەیە مرۆڤێك كە گۆرانی بێژ بوو پێی بڵێت تۆ لە بەر ئەوەی گۆرانبێژی نەنگیە نووسەر بیت بۆ نموونە ، منیش خاوەنی كۆمەڵێ بەهرەی جیاوازم و دەمتوانی كاریان لە سەر بكەم، بەڵام نەنگیە زۆرەكانی كۆمەڵی كوردی تەنانەت بۆ تەنها پێنووسێكی گۆشەگیریش خەریك بوو سەری خۆشم بخۆن. پێم خۆش بوو ئێستا لەبری ئەویە بڵێم دەبوو ئەوە بكەم لە گەڵ خانمە نووسەری ئەمەریكی ئێرما بۆەبێك بڵێم " كاتێك لە بەردەمی خودا وەستام ، خوازیارم تەنها یەك بەهرەشم تێدا نەمابێت و بتوانم بڵێم هەموو ئەوانەی پێت بەخشیبووم بەكارم هێنا ."  

ئەرسەڵان مەحمود: با دوا پرسیارم ئەوەبێ ئاخۆ ئێوە گوزارشتكردنێكی تایبەتتان لەسەر نوسین هەیە، بەمانایەكی دی ئایا كازیوە خۆی دەنوسێتەوە یان شتێكی تر؟.

كازیوە ساڵح: تۆ و ئەوان و خۆم دەنووسمەوە ، هەر بۆیەش بواری جیاواز ، زمانی جیاواز ، ئاستی جیاوازم هەیە لە نووسیندا ، چونكە نە هەمیشە بۆ گشتی دەنووسم نە هەمیشە بۆ نوخبە ، كە ئەو دەنووسمەوە زۆر جار زمانێكی  شیاوی ئەو یان ئاستی ئەوی بەرانبەر هەڵدەبژێرم ، دواجار نووسەر ناتوانێت  بەرانبەر بنووسێتەوە گەر نەبێت بە بەشێك لە خۆی ، كە نەشتوانێت خۆی بنووسێت لە ئەوی –خۆی بەرانبەر ناگات . بەڵام كە ئەم تێگەشتنە هەبوو نووسین نووسەر دەنوسێتەوە .

گفتوگۆی: ئه‌رسه‌لان مه‌حمود : ئه‌رسه‌لان مه‌حمود: كه‌ژاڵ، شیعرو مۆسیقاو، گوتن، ده‌یه‌وێ‌ چیتر بخاته‌ سه‌ر كۆی خه‌رمه‌نی ئه‌و خزمه‌ته‌ی به‌ میلله‌ته‌كه‌ی ده‌كات؟ له‌ ئێستادا مژوڵی چین؟ چی ده‌خوێنن؟ ئایا هاوسه‌نگی نیوان ( مۆسیقا، گۆرانی، نوسنی شیعر، چۆن ده‌پارێزران؟ كامیان زیاتر كاتی ئێوه‌ی بۆخۆی بردووه‌؟ پێتان وایه‌ دواجار له‌كامیاندا سه‌ركه‌وتتر بێنه‌ ده‌ر؟

دوای ئه‌وه‌ی بڕوا ته‌ها سکاڵای یاسای دژی کۆمپانیای شانێڵ میوزیک تۆمار کرد سه‌باره‌ت به‌ بردنی سیناریۆی کلیپی شێتی هونه‌رمه‌ند باخان له‌مه‌ڕ ئه‌م پرسه‌و چۆنیه‌تی سکاڵاکه‌و ده‌ره‌نجامه‌کانی تا ئێستا....

هونەرمەندی شانۆکار (کارۆخ ئیبراهیم حەکیم) ناوێکی دیار و بەرچاوی ئەمڕۆی گۆڕەپانی شانۆییە لەکوردستان و شاری هەولێر بەتایبەتی، ئەو شانۆ کارە لاوە، هەمیشە هەوڵدەدات بە فۆرمێکی تازە و سەردەمیانە مامەڵە لەگەڵ رەوتی شانۆ بکات، هەروەها دیدگای (کارۆخ ئیبراهیم) بە جۆرێکی دیکەوە دەڕوانێتە مامەڵە کردن لەگەڵ دونیای شانۆ بەتایبەتی لە زەمەنی ئێستاماندا، لەدیدارێکی تایبەتدا بۆ خوێنەرانی هەفتەنامەی "هونەری هەولێر" ئەو شانۆکارە گەنجەمان هێنایە ئاخاوتن و بۆ چوونی خۆی لە بەرامبەر ئەو پرسانەی خستمانە بەردەستی بەم شێوەیەی خوارە وەڵامی بۆ دانا.

سەرەتا لە دروست بوونی گروپەکەتان دەست پێدەکەم، ئامانجتان لەدامەزراندنی گروپێک بەناوی "گروپی گەنج بۆ شانۆ"  چی بوو ؟
کارۆخ : "کارکردن لە پێناو گەشەپێدانى رەوتى هونەر بە تایبەتى هونەرى شانۆ و بە جیهانى کردنى شانۆی کوردیی و بەرز کردنەوەى ئاستى هۆشیارى شانۆکاران، ئەندامانى گروپی "گەنج بۆ شانۆ" بۆ گەشەکردنى تواناى بەهرەو ویستى شانۆییان، لەسەر ئاستى کوردستان ئامانجى گشتى پێکهێنانى ئەم گروپە بوون، هەرچەندە بە ئەکادیمى کردنى ڕەوتى شانۆى کوردیی بە تایبەتى و کارکردن، لەسەر میتۆدى زانستى گەنج بۆ شانۆ کە لە پاشەڕۆژدا ببێتە جێگاى دیراسە کردن و توێژینەوەى قوتابیانى قوتابخانەى شانۆ و هەزم کردنى گۆرانکارییەکانى، زانستى شانۆیى لە عەقڵیەتى تاکى ئەمڕۆدا، ئامانجێکی ترمان ئەوە بووە، کە خوێندن و کارکردن لەسەر دەقەکانى گەنج بۆ شانۆ  لە شوێنە هونەرییەکانی تر، بە ئامانجى تایبەتى ئەم گروپە کارى لەسەر بکرێت، گروپى گەنج بۆ شانۆ  لە ساتەکانى عەقڵیەتى مەعریفى دەکۆڵێتەوە بۆ دانەبڕان لە ڕەوتى پێشکەوتن و گەشەکردنى هونەر بەتایبەتى هونەرى شانۆ لە جیهاندا گەنج بۆ شانۆ لە واقیعێکدا کار دەکات، کەوا ڕەچاوى فاکتەرەکانى ژینگەو بارى کەسێتى ئەو سنورە جوگرافیاى کارکردنە دەکات، لە بەرنامەیدا پێوەرى بۆ دەکات و بوونى هەستەوەرەکانى مەعریفى رادەگرێت ئەم ئامانجەش بە خوازراوى لە دروست بوونى گروپ کارمان لەسەر کردووە".
گروپێک بەو ناونیشانە تاچەند توانیویەتی ببێتە سەکۆیەک بۆ کۆکردنەوەی گەنجانی شانۆکار و دەرخستنی تواناکانیان ؟
کارۆخ : "هەمیشە پرسیار لە ناونیشان و هەڵبژاردنى ناوى گەنج کراوە، هەرچەندە زۆرێک وادەزانن یاخوود واى تێگەیشتوون کە مەبەست لە هەڵبژاردنى ناوى گەنج بۆ کۆکردنەوەى زۆرترین رێژەى گەنجانى شانۆکارانە، ئەمەش بە پێچەوانەى ئەو مەبەست و مانایانەیە کە ئێمە هەڵمانبژاردووە، ئەوەى گرنگە باسى بکەم شتێکە، کە لە گروپدا هەمیشە کارى لەسەر دەکرێت، ئەویش ئەوەندەى گروپ کار لەسەر چۆنیەتى دەکات لە هەڵبژاردنى ئەندامەکان، ئەوەندە باوەڕى بە چەنداییەتى نییە، کەواتە جگە لە چۆنییەتى ئێمە مەبەستمانە ئەو هێزە پڕ لە نەوەستان و بەردەوامیەى لە هەست و هزرى گەنجدا هەیە، بە تەواوى لە هەموو ساتە وەختەکانى کار کردنمان هەڵگرى پەیامى ئێمە بێت، کەواتە ناوى گەنج بۆ هەڵبژاردنیان لەلاى ئێمە، رووکەش نییە بە قەد ئەوەى هێزێکى گەورەى خەفەکراوى ناوەوەیە کە هەمیشە مرۆڤ پێویستى پێیەتى".  
ئەو کارە شانۆیانەی لەلایەن گروپەکەی ئێوە بەرهەم هاتووە، پێت وایە لە ناو ئەو بازنە چەق بەستیوەیەی شانۆی کوردی لە ئێستادا تێکەتووە توانیویەتانە جموجۆڵی شانۆیی دروست بکەنەوە ؟
کارۆخ : "شانۆکارى راستەقینە و جددى هەرگیز هەست بە بازنەیەکى لەو جۆرە ناکات کە بەرێزتان ئاماژەى پێدەکەن، من پێم وایە ئەو شانۆکارەى راستەقینەیی و جددیەتى خۆى لە دەست داوە، لە نێو بازنە چەق بەستوەکەن، ناو هێنانى بەردەوامى گەنج بۆ شانۆ لە نێو ناوەندە هونەرى و رۆشنبیرییەکەى ئێستا لە کوردستان، بە ماناى جموجۆڵى پەیامى راستەقینەى گروپ دێت، کە چۆن هەوڵەکانیان جموجۆڵێکى ئاکتیڤ و کاراى لە نێو شانۆدا دروست کردووە، تا رادەى ئەوەى لە ئێستادا زۆرێک لە گروپ و یەکە ئیدارییەکانیش، دەیانەوێت لەسەر هەمان سیستەمى کارکردنى گەنج بۆ شانۆ بڕۆن، جا راستەوخۆ بێت یان ناراستەوخۆ، کەواتە هەوڵى بەردەوامى گەنج بۆ شانۆ، نەک تەنها جموجۆڵێکى کاراى خستە نێو شانۆوە، بەڵکو لەگەڵ ئەوەش زۆرێک لە گروپەکانى ناچار بە بە خۆداچونەوەو سەر لە نوێ کۆکردنەوەى خۆیان کرد".
ئێوە لەکاتی نمایشی شانۆگەریەکانتان زۆربەی رۆڵی کار ئەکتەرەکان دەدەن بەو شانۆکارانەی ئەندامن لەگروپەکەتان بۆچی ؟
کارۆخ : "نەخێر تەنها رۆڵ نادەیەن بەو شانۆکارانەی کە ئەندامی گروپن، بەڵکو لە زۆربەى کارەکانى گروپی "گەنج بۆ شانۆ" زۆرێک لە هونەرمەندان هاوشان بەشدار بووینە، لەگەڵ ئێمە و کاریان کردووە، ئەوەتا هونەرمەندان ( عومەر دڵپاک، سەلام کۆیى، حەمە سەعید حەسەن، سامان عومەر، گۆران مەحەمەد) ئەو کەسانەن لە درەرەوەى گروپ بوون و کەچى رۆڵى سەرەکیان لە کارە شانۆییەکانى ئێمە پێدراوە، ئەوەش بە ماناى ئەوەیە، کە گروپ ئەوەندەى کار لەسەر پێویستى باش بۆ کارەکانى دەکات، ئەوەندە ڕەچاوى ئەندامبوون ناکات، چونکە لە کۆتاییدا بەرهەم تەنها هى گروپى گەنج بۆ شانۆیە".
بۆچی شانۆگەریەکانتان تەنها لەشاری هەولێر نمایش دەکەن و هەوڵتان نەداوە لەشار و شارۆچەکەکانی دیکەش نمایشی بکەن ؟
کارۆخ : "ئێمە پێمان وایە هەر پەیامێک ئەگەر لە چەقى کارکردنى مەوداکەى بەرفراوان نەبێت، ناتوانێت کاریگەرى و هێزى خۆى بە شێوەیەکى پارچە پارچەیى بچەسپێنێت، بۆیە گروپ دوێنى نمایشى شانۆیى تەنها لە هەولێر ئەنجام دەدا، کەچى دەبینى ئەمرۆ خەڵک لە سلێمانى و دهۆک و کەرکوک و ناوچەکانیترى کوردستان، چەند کیلۆمەترێک دەبڕن و ئامادەى نمایشە شانۆیەکەى گەنج بۆ شانۆ دەبن، ئەمەشیان ئەو مەبەستە بوو، کە ئێمە دەمانویست بیپێکین، گەنج بۆ شانۆ بە جددى کار بۆ ئەوە دەکات هێزى لە چەقدا بۆ مەودایەکى بازنەیى گەورە بەرفراوان بکات، ئەوەش لە داهاتوودا درکى پێدەکرێت". 
زۆربەی ئەو هونەرمەندە شانۆکارانەی ئەزموونییان هەیە لەکاری شانۆیی دا، دەڵێن شانۆی کوردی لە قەیران دایە، هەندێکیشان دەڵێن شانۆی کوردی ئەو پەیامەی جاران هەیبوو لەدەستی داوە و بۆیە جەماوەریش لەشانۆ تۆراوە، ئێوە وەک شانۆکارێکی گەنج لەم بارەیەوە چی دەڵێن ؟
کارۆخ : "منیش دەڵێم زۆربەى زۆرى ئەو هونەرمەندانەى شانۆى کوردیی لە قەیراندا دەبینن، ئەوان بەرپرسى یەکەمى ئەم قەیرانەن، ئەگەر نا بۆ گەنج بۆ شانۆ ئەم قەیرانە نابینێت، بۆ گەنجێکى جددى هەستى پێناکات، چونکە بە جددى قەیرانى شانۆ نییە، بەڵکو هەندێک تەنگژەى بچووک هەن، کە دەکرێت لەگەڵ تێپەر بوونى کات، ئەم تەنگژانەش چارەسەر بکرێت، من قەیران لە شانۆدا نابینم، ئەوەندەى قەیران لە عەقڵیەتى خەراپ دەبینم، دواتر با بێین بپرسین ئەو کەسانە کێن بەردەوام دەستەواژەى قەیران بەکار دەهێنن؟ من پێم وایە ئەوەى مسقاڵێک رۆشنبیرییەتى شانۆییى هەبێت و ئاگاى لە ووردو درشتى جموجۆڵەکانى ئەم هونەرە هەبێت، هەرگیز ئامادە نییە باسى قەیران بکات، ئەوەشە وایکردووە هەر کاتێک  مایکێک یان ریکۆردەرێکى رۆژنامەنووسانى لەبەردەم خۆیدا دەبینێتەوە، لە بێ ئاگایى و زانیارى خۆى هەر زوو بنێشتى دەمى چەند کەسێکیترى نا جددى و ناراستەقینە دەجوێتەوە و بە شان و باڵى قەیران هەڵدەدات، لە کاتێکدا ئەگەر لەو کەسانە بپرسین لە کۆى 10 دە نمایش لە ساڵێکدا چەند نمایش دەبینى، وەڵامەکەى تەنها ئەو نمایشە دەبێت کە خۆى بەشدار بووە، بۆیە ئەو چەقبووستیەى لە پێشدا باست کرد بە دەورى عەقڵى ئەوان بازنەى گرتووە".
بەرای تۆ لەگەڵ هەبوونی ئەو هەموو گروپە شانۆییە لەشارەکانی هەولێر و سلێمانی پێت وانیە جموجۆڵی شانۆیی وەک پێویست نیە، کە هەندێک لەو گروپە شانۆییانە جاری وا هەیە ساڵی جارێکیش بەرهەمێکی شانۆییان نابیندرێ ؟
کارۆخ : "راستە گروپى زۆر هەیە، بەڵام هەموو ئەو گروپانەش بەدەر نین لە کێشە و گرفتى زۆر، بۆیە من واى دەبینم زۆر جار نەبوونى سیستەمێکى تۆکمەو بەرنامە بۆ دارێژراو ئاراستەکان بە پێى پێویست نابات، چونکە زۆر کار و هەنگاو هەیە، ئەگەر نەتوانیت بیهاوێژیت و جێبەجێى نەکەى، ئەوا لە جیاتى ئەوەى هەنگاوەکان پۆزەتیڤ بن، نێگەتیڤ دەردەچن، ئەگەر نا بۆ نموونە گوناهى بەرێوەبەراییەتى تیپ و سەنتەرە رۆشنبیرییەکان چییە ئەگەر لە سەرووى ئەوان بە عەقڵیەتێکى باش سەیرى هەنگاوەکان و نەکرێت و جێبەجێ نەکرێت، کەواتە کێشە تەنها گروپەکان نین، ئەوەندەى بەربەست و نا روونى و تێنەگەیشتنێک هەیە، دواتر کەى کەسى شیاو بۆ شوێنى شیاو دانرا، ئەو کاتە دەتوانیت تەنها گلەیى لە گروپەکان بکرێت، مەبەستیشم ئەوەیە کە من خاوەنى دوو بروانامەم لە بوارى شانۆیى دەکرێت لە بەرێوەبەراییەتى کشتوکاڵ بەرێوە ببەم؟ نەخێر هەرگیز ناکرێت، چونکە من شانۆکارم چ پەیوەندیم بە کشتوکاڵەوە هەیە، لێرە شوێنى نەشیاو بۆ من، کاریگەرى خەراپ جێدەهێڵت". 
تۆ پێت وایە ئەو پەیامەی لە سەردەمی ئێستادا گەنجی شانۆکار لە هەڵیگرتووە، دەتوانێ ببێتە مێژووێک دوای چەند ساڵێکی دیکە پێی بگوترێت سەردەمی شانۆی تازەگەری ؟
کارۆخ : "هەر سەردەم و رووداوێک قسەى خۆى هەیە، هەر قۆناغێکیش پەیام و ئامانجى تایبەتى خۆى، گرنگ قۆناغ و سەردەمەکان لە یەکتر ناچن و هەڵگرى چەندین هەنگاو و داهێنان و جموجۆڵیترە، بۆیە من پێم وایە هەر سەردەمەو چەند کەسێکیتر دەکاتە قارەمان لە مێژووى خۆیدا و کار و هەنگاو بەرهەمەکانى سەردەم بریار لە سەر بوونى ئەم دروست بوونەى دەدات، کەواتە ئەو کەسەى لە سەردەمى جیا پەیامێکى جیا لە پەیامەکانیتر دەگەینێت بەها پیرۆزەکانى خۆى پاراستووە و هەنگاوى پراکتیکى و وەرچەرخانانە دەهاوێژێت، دڵنیات دەکەمەوە ئە نەوەیە لەو کاتەدا دەبێتە درێژ کراوەى مێژووى دوێنێ و ئەمرۆى لە داهاتوودا شانازى پێوە دەکرێت".
چۆڵی هۆڵەکان لەکاتی نمایشی شانۆگەریەکان لە ئێستادا، پێت وانیە ئەوە دەگەینێت کە بینەری شانۆ لە ئێستادا پێویستی بە جۆرێکی دیکەی شانۆ هەیە ؟
کارۆخ : "من چۆڵى هۆڵەکان بۆ هەندێک نمایشى کرچ و کاڵ دەگەرێنمەوە، ئەوەش شتێکى ئاسایە، لە هەموو دونیادا دەرئەنجامى کارى خراپ نەبوونى بینەر و چۆڵى هۆڵەکانە، ئەمەش بەو مانایەى دێت، کە هەموو پەیامە شانۆییەکان خۆیان لە ئاست خوارتر لە بیر و هزرى بینەر دەبینەوە، بۆیە پێویستە بیر کردنەوەکان لە ئاستێکى بەرزتر لە تێفکرینى بینەر بن، نەک بەلاى ئامادەبووان شتێکى نامۆ نەبن".
تۆ کە بەرهەمێکی شانۆیی ئامادە دەکەیت تا چەند بیر لەوە دەکەیتەوە، بەرهەمەکەت لەناخی جەماوەر نزیک بێت و خەڵک لە نێو دەقەکەدا خۆی تێدا ببینێتەوە ؟
کارۆخ : "ساڵانە پێشکەش کردنى کارێکى من وەکو بەرهەمێکى تەواو لە هەموو پێکهاتەکانى نمایش، حەتمەن خۆ ئامادەکردن و بەرنامەى باشى دەوێت، لەلایەن خۆم و ستافى کار بەگشتى، بەڵام نەک بەو مەبەستەى من بمەوێت خۆم بخزێنمە نێو ویست و داخوازییەکانى بینەر، نەخێر، هەرگیز کارى وا ناکەم، من هەوڵى ئەوە نادەم، خۆم بکەمە بەند و دیلى دەستى بینەر، بەڵکو ئەوەى گرنگە لاى من، هەڵبژاردنى بابەتێکى تەژى لە پرسیارە، تا بینەر وەکو وەرگرێکى راستەوخۆ، هەمیشە لە بیرکردنەوەیەکى بەردەوام بێت، ئەمەش بە کار کردنە لەسەر دانەبڕان لە بینەر، نەک بە شێوەى بیرکردنەوەى بینەر، بەڵکو بە تەرح کردنى پەیامێکى مرۆڤانە".
شانۆکارە بە ئەزموونەکان دەڵێن سەردەمی ساڵانی هەشتاکان سەردەمی زێرینی شانۆیی کوردیی بوو، ئایا ئێوەی شانۆکارانی گەنجیش هەمان بۆچوونتان هەیە ؟
کارۆخ : "دەکرێت بڵێین سەردەمێکى زۆر زیندوو بووە لە جموجۆڵى شانۆیى و زۆرى بینەران، بەڵام شانۆ لە کوردستاندا تا لەو قاڵبە لۆکاڵیەى خۆى بمێنێتەوە، کە لەسەردەمى هەشتاکانیش هەمان ئەو لۆکاڵیەى بە شێوەیەکى چڕتر بە دیار دەکەوت، هەرگیز ناتوانى دەستەواژەى زێرین بەکار بهێنین، چونکە هەمان ئەو شانۆکار و هونەرمەندانەى لە ئەرزى واقیعى ئەو سەردەم جموجۆڵێکى بەهێزیان هەیە، ئەوەتا خۆ زۆربەیان لە ژیان ماون و تەمەنیان هەزار ساڵ دەبێت انشالله، بۆ نەیانتوانى درێژە بەو سەردەمە بدەن؟ چونکە من پێم وایە ئەوان تەنها بۆ سەردەمێکى لەم جۆرە بە شێوەیەکى کارا بە دیار دەکەوتن، چونکە لە شەنگ و تاقەتى ئەوان بوو، بوونى قەزییەکى نەتەوەیى زیاتر هاندەر بوو بۆیان، تا بتوانن گەرم وگوڕتر بە دیار بکەون، بەڵام کوان ئەو کەسانەى جگە لە چەند کەسانێک نەبن کە توانیان خۆیان نوێ بکەنەوە، بۆیە بە شانۆییەک ناگوترێت کە تا سەر ئێسقان لە قاڵبە لۆکاڵیەکەى دەرباز نەبووبێت و ناوى زێرینى لێ بنێین و ئەم دەستەواژەیەى بێ لێکدانەوەو هاوکێشەکان لە ئەنجامى سۆز و گەرم و گوڕییەک دروست ببێت".
ئەی ئەگەر رۆژێک بێت مێژووی شانۆیی کوردیی بنوسرێتەوە بەرای تۆ دەبێ بگەڕینەوە لەکام سەردەم دەست بە نووسینی ئەو مێژووە بکرێت ؟
کارۆخ : "من ئەو وەڵامە بۆ ئەو لیژنەیە بە جێ دەهێڵم، کە پێویستە و تا زووە دروست بکرێت و مێژووى شانۆ لە کوردستان و لاى کورد بنوسرێتەوە و لێکۆڵینەوەى تەواو و ووردى لەسەر بکرێت.، ئەستەمە رایەک بدەم پەیوەست بێت بە مێژوو و رابردووى نەتەوەکەم، بۆیە هەوڵ نادەم راى خۆم لەم مەسەلانە دەرببڕم".
ئێوەی شانۆکارانی گەنج لەگەڵ شانۆکارە بە ئەزموون یاخوود روونتر بڵێم شانۆکارە بەتەمەنەکان، هەمیشە بۆچوونی جیاواز و زۆرجار دژ بەیەکتریش دەدوێن، بۆچی دەتانەوێ ئەو دوو جیلە لەیەکتر جیا بکەنەوە و  هەریەکەتان بەجۆرێک لە بەرامبەرەکەی و لەکارەکانی بڕوانێ ؟
کارۆخ : "وەکو خۆم و بە تایبەتیش وەک گروپى "گەنج بۆ شانۆ" بەگشتى، لەوانەیە بۆچوونى جیاوازمان هەبێت، بەڵام هیچ کاتێک بیرکردنەوە لە دژاییەتى و رەت کردنەوەمان نییە، هەرچەندە لەشارستانیەت و مێژووى گەلاندا، هەمیشە ململانێى نەوەکان وەکو خاڵێکى سەرەکى خۆى بەسەر هەموو گۆرانکارییەکان زاڵ کردووە، ئەوەش شتێکى ئاساییە و بەردەوام ئەم جۆرە ململانێیە لە سروشتى مرۆڤدا شتێکى چاوەروان کراوە، من لەگەڵ بۆچوونى جیاوازم، بەڵام هەرگیز لەگەڵ ڕەت کردنەوەى یەکتر نیم، چونکە هەر کێشەیەک بۆچوونى جیاوازى لێ دروست دەبێت لە ئەرزى واقیعى ئێمە لایەنێکە، ئەویش تاکى ئێمە ئەوەندەى سەرقاڵى شانازى کردنە بە رابردووى، ئەوەندە بە دواى بیرکردنەوە و نوێبونەوە نییە بۆ داهاتووى، چونکە هەنگاوەکانى دوێنێ تەواو بوون، ئەوەى دەمێنێتەوە هەنگاوەکانى پێشەوەى خۆمانە، ئەمەش لە زۆربەى زۆرى نەوەکانى پێش ئێستامان زۆر بە زەقى بە دیار دەکەوێت، فەراغى ئەمەش بە دژاییەتیەکى سەقەت کۆتایی پێدێت".
پەیمانگای هونەرە جوانەکان و کۆلیژی هونەرە جوانەکان، تاچەند توانیویانە شانۆکارانی گەنج بە شێوەیەکی زانستی پەروەردە بکەن ؟
کارۆخ : "ئەم دوو ناوەندە ئەکادیمیە، دوو شوێنى زانستین، دواتر خوێندن و پەیڕەوى پەروەردەیى لەم دوو ناوەندە بە شێوەیەکى زانستین، بەڵام ئەوە دەوەستێتە سەر ئەو کەسەى کە تا چەند دەتوانێت پڕەنسیبە زانستیەکان لە کارەکانیدا رەنگ بداتەوە، من هەموو کات ئەم دوو ناوەندەم بە شێوەیەکى ئاکتیڤ دێتە پێش چاو، بەڵام زۆرتر پەیمانگە، چونکە تەمەنى زیاترە لە کۆلێژ و خاوەنى چەندین دەرچووى ئاکتیڤن لە هەر سێ بوارى شانۆ و موزیک و شێوەکارى".
ئەی بۆچی ساڵانە لە پەیمانگا و کۆلیژی هونەرە جوانەکان، ئەو هەموو قوتابییە لەبەشی شانۆ دەردەچن و دەبن خاوەنی بڕوانامە، کەچی بەدەگەمەن ئەکتەرێکی شانۆ دروست دەبێت ؟
کارۆخ : "بەر لە هەموو شتێک با لەوە تێبگەین و بەرچاو روونیەک دروست بکەین، کە پەیمانگە جگە لە شوێنێکى هونەرى جێگایەکى پەروەردەیشەو تەنها هونەرمەند پێناگەینێ، بەڵکو مامۆستاى هونەریش دروست دەکات، دواتر ئەگەر پەیمانگا یان کۆلێژ کارگەى سابوون نین تا بتوانن ساڵانە بەرهەمێکى زۆریان هەبێت، لە قۆناغێکدا لە هەر 10 قوتابیت هونەرمەندێکت بۆ دروست ببێت، کارێکى زۆر باشە، بۆ زانیارى زیاتر گروپى گەنج بۆ شانۆ هەموو ئەندامەکانى کەسانى دەرچووى پەیمانگە و کۆلێژ و قوتابی هەمان شوێنن، منیش بە شانازییەوە دەرچووى بەشى شانۆى پەیمانگە و کۆلێژى هونەر جوانەکانم".
لە ئێستادا زۆربەی ئەکتەرانی شانۆکار بەرەو کاری نواندن لەدراما تەلفزیۆنەکان دەچن، پێت وایە ئەکتەرێکی شانۆکار دەتوانێ ببێت بە ئەکتەرێکی سەرکەوتووی بواری دراما ؟
کارۆخ : "شانۆ وەکو دایکى هەموو هونەرەکان وایە، هێزى مەوداو کار کردنى فراوانترە لە هەر هونەرێک، ئەوەش ئاساییە شانۆکارێک ئەگەر لە کارێکى درامى یان سینەما بەشداری بکات، چونکە لە دراما و سینەما شوهرەتى زیاتر هەیە و بوارى بینینى زیاترى بەدەرخستنى زۆرترە، بۆ سەرکەوتنیش دەگەرێتەوە بۆ ئەو شانۆکارەى کە تا چەند هێزى کار کردنى هەیە".
 ئەی چۆنە تۆ تا ئێستا ەشداریت لە کارێکی درامی تەلفزیۆنی نەکردووە ؟
کارۆخ : "زۆر داوام لێکراوە، بەردەوامیش داوام لێدەکەنەوە، بەڵام ئەوە ویستى خۆمە کە ئەم ماوەیە هەوڵى بەشدارى کردن لە دراماى تەلەفزیۆنى نادەم، چونکە مەبەستم نییە".
عەبدولغەفار عەبدوڵڵا

زانا دڵشاد دزەیى : ئەیوب سەڵاحەدین بەهائەدین، ناسراو بە(ئەیوب لهۆنى)، کوڕى بچووکى ئەمیندارى گشتى یەکگرتووى ئیسلامی، لە ساڵى 0199 لە کرماشانى رۆژهەڵاتى کوردستان لەدایکبووە، لەشارى هەولێر تا (9)ـى بنەڕەتى خوێندووە،

ھە ردی نوری :دۆڕاندن بۆ  شیعر نا بـەڵکو بۆ ئەو بەناو شاعیرە نە کە ڕەنگە کەسانێکی گەندەل ھاوکاریان بکات... لە گەڵ چراتیڤی کردوەو لە ساڵی ٢٠٠٦ بومەتە بەرپرسی چراتیڤی لە ولاتی سوید گرنگترین کار لەو کاتەدا کە کردومە لە کاتی بەرپرسی چراتیڤی ئەوا زۆرن

ئاشتی گه‌رمیانی .. هه‌ولێر : خه‌ونه‌کانی من  وا بوون که‌ گه‌رمیان هه‌رده‌م قیبله‌ی ووشه‌و رؤشنبیره‌یه‌ت بن وه‌ تاڵه‌ گژم سپی کرد له‌ پێناویدا ... له‌من گه‌رمیان تر و ناسک تر له‌ ئه‌ده‌ب و هونه‌رو رۆشنبیریدا ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ گه‌وره‌یه‌ که‌ به‌رده‌وام ووروژاوه‌ گڕ گرتووه‌ بۆ که‌لتووری گه‌رمیان .. حه‌سه‌ن گه‌رمیانی .. ده‌نگ خۆش و گۆرانی بێژ .. ئاواز چڕ و هۆره‌که‌ی گه‌رمیان که‌ سۆزی له‌رانه‌وه‌ی گیان و رووحی له‌ناو کاسه‌ سه‌رماندا ده‌له‌رێته‌وه‌.

وه‌رگێڕانی له فارسییه‌وه‌: نه‌به‌ز ئه‌حمه‌د :  به‌همه‌ن قوبادی: من له بیرمه حه زم ده کرد بڕۆم بۆ سینه ما.. له ته ک خاڵم یاخود مامم.. ئه و کاته من منداڵ بوم ئاشقی له فه ی کالپاس بوم.. دوکانی له فه فرۆشه که له ژێر سینه ماکه دا بو.. هه رکاتێک ئه ڕۆشتین له فه بخۆین وام ده زانی که له فه ده کڕین نابێت له له فه خانه که بیخۆین.. ده بێت ئارامبگرین تا ناو ساڵۆنی سینه ماکه.. ئه وکاتانه هه موی وابو..

"لەترسی بزووتنەوەی ئیسلامی کوردستانم جێهێشت"  ..  "ئێستا بۆم روون بۆتەوە سەباح عەبدولڕەحمان بەبێ من لایەکى خۆى بزر کردووە"

زانا دڵشاد دزەیى :  هونەرمەند سەعدون یونس، لەماوەى سەردانەکەیدا بۆ شارى هەولێر و لەو دیمانەیەیدا ئامانجى سەردانەکەى خۆى ئاشکرا کرد و دەڵێت "پێمخۆش بوو جارێکى دى هەولێر و خزم و کەسانم ببینمەوە، هەروەها ئەگەر پاڵیشتى بکرێم، بەنیازم دەزگایەکى شانۆ و دراما لە شارى هەولێر دابمەزرێنم". ناوبراو هەر لەو دیمانەیەدا قسە لەسەر بارودۆخى ئێستاى شانۆ و دراما و هەندێ لایەنى تایبەتى خۆى دەکات.

دیمانه/ياسين برايم : هه‌لبه‌ست سامی عبدالقادر كوری سامی رواندزی شاعیره‌ له‌ سالی 1987 له‌ دایك بووه‌ودانیشتووی هه‌ولێری پایته‌خته‌، یه‌كێكه‌ له‌و گه‌نجه‌ به‌هره‌مه‌ندانه‌ی هه‌ر له‌ ته‌مه‌نێكی بچووكه‌وه‌ ئاشنایه‌تی له‌ گه‌ل دونیای ته‌كنه‌لۆژیاو كۆمپوته‌ر په‌یداكردووه‌له‌ ساڵی 1995 وه‌ك ده‌سپێك مالپه‌رێك به‌ناوی رواندزدروست ده‌كات و ئێستاش به‌رپرسی مالپه‌ری (بژمێر)ه‌ كه‌ تایبه‌ته‌ به‌ زانستی كومپیوته‌ر و ئینته‌رنێت ، هه‌روه‌ها چه‌ندین بابه‌تی زانستی و فێركاری له‌م باره‌یه‌وه‌ نوسیووه‌، سه‌ره‌رای درێژه‌ دان به‌ خوێندی خۆی ،مالپه‌ر بۆ كۆمپانیا و ده‌زگایه‌كان دروست ده‌كات و له‌م باره‌یه‌وه‌ جێ په‌نجه‌ی دیاره‌ ئیمه‌ش به‌ پێویستمان زانی ئه‌م دیمانه‌یه‌ی له‌ گه‌ڵ ساز بكه‌ین.